VATANDAŞLIK HUKUKU SERİSİ -1

Tüm Okurlarıma Sevgilerimle.Merak Edilen Türk Vatandaşlık Hukuku ile ilgili haftalık parça parça yayınlacağım bir seri başlattım.İlk Serimizin Konusu Anayasada Türk Vatandaşlığının nasıl düzenlendiği ve Türk Vatandaşlığının doğum ve sonradan kazanma yollarına ilişkin olan genel yolla kazanma ve  evlenme yolu ile kazanılması .Tüm Okurlarımın Hukukçu Olmadığının farkındayım bu yüzden yazımda akıcı ve anlaşılır bir dil kullanacağım.Keyifli okumalar dilerim :):)

Türk Vatandaşlığı Nedir ?

Devletler üç temel unsurdan meydana gelmektedir ; İNSAN , TOPRAK, EGEMENLİK.İçinde yaşamış olduğumuz Devlet olan Türkiye Cumhuriyeti Devleti de onu oluşturan insan unsuru olan ‘’TÜRKİYE HALKIN’’ DAN meydana gelmektedir.Türk Toplumunda Türk Ana ve Babadan Doğan herkese Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 66 ‘ncı maddesine göre bir TÜRK VATANDAŞI’DIR.Anayasanın 66 ncı maddesinde ‘’ Türk  Devletine Vatandaşlık bağı ile bağlı olan herke Türktür.’’ İbaresiyle vatandaşlığın genelliği ,’’ Türk Babanın ve Türk Ananın  çocuğu Türktür ‘’ ifadesi ile Vatandaşlığın kural olarak kan esası ile geçtiği bu bakımdan Renan Milliyetçiliği Anlayışının benimsendiği ,’’ Vatandaşlık  , Kanunun gösterdiği şartlarda kazanılır ve ancak kanunda gösterilen hallerde kaybedilir ‘’ ibaresi ile  vatandaşlığın kanuniliği , ‘’ Hiçbir Türk ,vatana bağlılıkla bağdaşmayan bir eylemde bulunmadıkça vatandaşlıktan çıkarılamaz ‘’ ifadesiyle ve ‘’ vatandaşlıktan çıkarma ile ilgili karar ve işlemlere karşı yargı yolu kapatılamaz ‘’ ifadesiyle yargı yolu açıklığı anlatılmaktadır.Özetle Türk Vatandaşlığı Türk Ana ve Babadan meydana gelerek kural olarak kan istisnaen toprak esası ile kazanılan ve yargı kararları olmadan kaybedilemeyen Renan milliyetçiliğine dayalı Vatandaşlığa verilen addır.Felsefik ve Anayasal bu girişten sonra birazda Türk Vatandaşlığının Hangi Yollarla Kazanıldığına bakalım.

TÜRK VATANDAŞLIĞI NASIL KAZANILIR ?

5901 Sayılı Türk Vatandaşlığına göre Türk Vatandaşlığı doğumla ya da sonradan kazanılır.Doğumla kazanılmadan kasıt Soybağı yani Türk Ana ve Babadan meydana geliş ile kazanmadır.Kanunun 7 nci maddesinde düzenlenen bu tür Türk Vatandaşlığının kan esası ile kazanıldığının somut örneğidir.Bir diğer Türk Vatandaşlığını kazanma Türü doğum yeri ana ve babasından dolayı vatandaşlık kazanamayan hali oluşturan doğum yeri ile kazanmadır.Kanunumuzun 8 nci maddesinde düzenlenmiştir.Türk Vatandaşlığının sonradan kazanma türleri ise yetkili makam kararı evlat edinilme ya da seçme hakkı kullanılarak kazanmadır.Yetkili makam kararı ile kazanmada başvuru şartları aranmaktadır.Fakat bu başvuru şartları ilgili kişiye Vatandaşlığı kazanmada mutlak bir hak sağlamamaktadır .Başvuru şartlarına ise salt ezberden ziyade mantık yürütülerek bulunulmalıdır.Örneğin X kişisinin Türk Vatandaşlığını sonradan  kazanmak istediğini düşünelim neyi ararız ? ‘’ ayırt etme gücüne sahip olması ve X kişisinin ergin belirli bir yaşa ulaşmış olması temel şartımızdır.X kişisi için arayacağımız ikinci şart Türk topraklarında geriye doğru kesintisiz ara vermeden 5 yıl yaşamasıdır.Doğal bir şart olup bu şartta amaç X kişisinin vatandaşı olmak istediği devletin yaşam şartlarını öğrenip öğrenmediğini test etmektir.Yine mantık yolu ile türetebileceğimiz bir şart X şahsının Türk Devletinde yaşamak istediğini davranışları ile teyit etmesidir.Onaylaması ve güven vermesidir.Diyelim ki X kişisi bulaşıcı çok kötü bir hastalığa yakalındı  ve bu hastalık ülkeyi tehdit edecek boyutta bu durumda X kişisini siz yetkili olsanız vatandaş olarak ülkenize alır mıydınız ?Hayır.Bu sebepten genel sağlığı X kişisinin tehdit eden bir hastalığı olmaması gerekmektedir.Sırada Tüm Hukukçular ve Hukuk Akademisyenleri tarafından eleştirilen iki şart var ‘’ iyi ahlak sahibi olmak ‘’, ‘’ kamu düzeni’’ sizcede bu kavramlar kişiden kişiye göre değişen muğlak kavramlar değil mi yorumu siz okurlarıma bırakıyorum.Sırada  ‘’ yeteri kadar Türkçe konuşabilme şartı vardır.Hangi ülkeye giderseniz gidi eğer siz vatandaşlığını kazanmak istediğiniz ülkenin dilini resmi dilini bilmiyorsanız o ülkenin vatandaşlığını kazanamazsınız genel yolla vatandaşlık kazanmanın son şartı ise gelir ve mesleğe sahip olma şartıdır.

Türk Vatandaşlığı kazanmada tek yol genel yolla kazanma mıdır ? Tabiki de hayır.İkinci temel yol olan Türk Vatandaşlığının Evlenme Yolu ile Kazanılması ile devam etmek istiyorum.5901 Sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunun 16 ncı maddesinde düzenlenen bu yol Türk Vatandaşlığını Kazanmada ikinci temel yol olan Evlenme Yolu İle Türk Vatandaşlığının Kazanılmasını düzenler.Kanun der ki bir Türk Vatandaşı ile evlenen Y kişisi doğrudan Türk Vatandaşı olamaz.Daha farklı şartlara sahip olması gerekir.Bu şartlardan asli vazgeçilmez olanları ise en az üç yıldan beri Türk Vatandaşı ile evli olma ve evliliği hala devam eden Şahıslar Aile Hukuku kitabını kapsamında bulunduran Türk Medeni Kanunu hatırlatılarak vatandaşlık kazanabileceğini ifade eder.FAKAT BU İKİ ŞART EN TEMEL BAŞVURU ŞARTLARIDIR.BAŞVURAN ADAYLARDA ARANACAK BİR DİZİ ŞART DAHA BULUNMAKTADIR.Aile birliği içinde yaşama , evlilik birliği ile bağdaşmayacak faaliyette bulunamama ve klasik şart olan milli güvenlik ve kamu düzenine engel teşkil edecek hal bulunamama şartları da karşımıza çıkar.Diyelim ki Y şahısının Türk Vatandaşı olan Z olan eşi başvuru sonrası öldü bu durumda aile birliği içinde yaşama şartı Başvurucu Y de aranmayacaktır.Ayriyyetten evlenme sakatlanacak yani butlan halini içinde bulunduracak bir durum içinde oluştu ama başvurucu bunu bilmiyor iyiniyetli bu durumda başvurucunun iyiniyeti korunur Başvurucu Y İse Türk Vatandaşlığını muhafaza eder.

Vatandaşlık Hukuku Serisi Başlıklı yazının ilk bölümünü burada daha fazla siz değerli okurlarımı sıkmamak adına sonlandırıyorum.Haftayaki yazımda Türk Vatandaşlığının sonradan kazanılmasının diğer yollarını irdeleyeceğim.O zamana kadar esenlikle kalın !

                                                                                                                     HUKUKÇU ENES YILDIZ